چرا گاهی پیش از ایمپلنت پیوند استخوان لازم است؟
ایمپلنت برای نشستن به استخوان کافی نیاز دارد. این مقاله میگوید چرا استخوان بعد از افتادن دندان کم میشود، پیوند استخوان و لیفت سینوس چه هستند، چه موادی به کار میرود، چقدر زمان میبرد و مدرکها چه میگویند.
وقتی دندانی از دهان میرود، استخوانی که آن را نگه داشته بود دیگر کاری ندارد. بسیاری از بیمارها در همین مرحله میشنوند: «استخوانت برای ایمپلنت کافی نیست، باید پیوند بزنیم». این جمله ترسناک به نظر میرسد، ولی توضیح سادهای دارد.
استخوان بعد از افتادن دندان چه میشود؟
MyOMS مینویسد وقتی دندانی کشیده میشود یا بهخاطر پوسیدگی و ضربه از دست میرود، استخوان زیر آن ممکن است تحلیل برود. دندان طبیعی استخوان را «تحریک» میکند و حجم و تراکمش را نگه میدارد، پس بعد از رفتن دندان، استخوان بهمرور کم میشود. دندانهای همسایه هم ممکن است به فضای خالی کج شوند، که به ناهماهنگی و مشکل گاز گرفتن میرسد. گاهی ناحیه فرورفته و پیرتر به نظر میرسد.
ایمپلنت چه میخواهد؟
MyOMS میگوید ایمپلنتها در استخوان فک کاشته میشوند و از جنس آلیاژ تیتانیوماند که طی فرایندی به نام استئواینتگریشن با استخوان جوش میخورد. ایمپلنت برای پایداری به حجم و تراکم کافی استخوان نیاز دارد. برای همین وقتی استخوان کم باشد، جراح پیش از ایمپلنت یا همزمان با آن راهی برای اضافه کردن استخوان پیشنهاد میکند. جراح پیش از آن باید ببیند استخوان واقعاً چقدر است. اجماع جهانی دربارهٔ درمان فک بالای بیدندان هم CBCT را از ابزارهای قطعی کردن تعداد ایمپلنتها میداند. راهنمای عکسهای فک.
پیوند استخوان چه انواعی دارد؟
۱. حفظ استخوان بعد از کشیدن دندان. MyOMS از «حفظ استخوان» و پیوند حفره سخن میگوید و هدفش را نگه داشتن شکل و حجم و تراکم فک بعد از کشیدن دندان میداند. مینویسد این کار به ثبات دندانهای همسایه، گاز گرفتن سالم و موفقیت ایمپلنت یا دندان مصنوعی بعدی کمک میکند. مرور سیستماتیک منتشرشده در Int J Dent هم از دو روش نام میبرد: حفظ ریج بعد از کشیدن دندان و بازسازی هدایتشدهٔ استخوان، که هر دو از مادهٔ پیوندی و غشا استفاده میکنند.
۲. لیفت سینوس. MyOMS توضیح میدهد با از دست رفتن دندانهای عقب فک بالا، استخوان کم میشود و سینوس میتواند به فضای خالی پایین بیاید، پس ارتفاع استخوان برای ایمپلنت کم میشود. در لیفت سینوس یا افزایش سینوس، جراح استخوان بین فک بالا و سینوس را بالا میبرد. دو روش اصلی دارد:
- پنجرهٔ جانبی: برش لثه، باز کردن پنجرهٔ کوچک در استخوان، بالا بردن پردهٔ سینوس، گذاشتن پیوند و بخیه.
- استئوتوم عمودی: وقتی ارتفاع کمی لازم است، از یک سوراخ کوچک زیر سینوس کار میشود.
MyOMS میگوید معمولاً با بیحسی موضعی و در صورت نیاز آرامبخش انجام میشود.
ماده پیوند از چیست؟
MyOMS در صفحهٔ لیفت سینوس میگوید پیوند میتواند مصنوعی، با منشأ حیوانی یا از بدن خود بیمار باشد، و انتخاب آن به ترجیح بیمار، میزان تحلیل استخوان و نظر جراح بستگی دارد. مرور در Int J Dent هم مینویسد انتخاب مادهٔ پیوندی روی توان ساخت استخوان و پایداری ساختار اثر دارد. اینکه چه مادهای برای شما مناسب است را با جراح در میان بگذارید. اگر ملاحظهٔ فرهنگی یا دینی دارید، از پیش بپرسید.
چقدر طول میکشد؟
MyOMS میگوید پیوند طی «چند ماه آینده» با استخوان اطراف جوش میخورد. ایمپلنت گاهی در همان جراحی گذاشته میشود و گاهی بعد از ترمیم کامل پیوند. MyOMS عدد دقیقی نمیدهد، پس مدت را جراح با توجه به وضع شما میگوید. بعد از کاشت هم MyOMS میگوید جوش خوردن ایمپلنت با استخوان چند ماه طول میکشد و راه میانبری ندارد.
چه کسانی کاندید ایمپلنتاند؟
MyOMS میگوید کم بودن استخوان همیشه مانع ایمپلنت نیست و جراح فک و صورت برای کاشت مطمئن میتواند استخوان اضافه کند. مینویسد «اگر بتوانید درمان دندانپزشکی معمولی بگیرید، معمولاً میتوانید ایمپلنت هم بگذارید» و بیماران دارای فشار خون یا دیابت معمولاً کاندید خوبیاند، هرچند بعضی بیماریها احتیاط میخواهد. سیگار موفقیت ایمپلنت را کم میکند، ولی به نوشتهٔ MyOMS امکان کاشت را از بین نمیبرد. اینها جملههای کلیاند. اگر بیماریتان کنترل نشده است، سر و گردنتان پرتودرمانی شده یا داروی پوکی استخوان میگیرید، جراح باید برنامه را جداگانه بسنجد. ایمپلنت در کودکان هم معمولاً تا پایان رشد فک عقب میافتد. اینکه شما کاندید هستید یا نه، بعد از معاینه و عکس معلوم میشود.
خطرها و محدودیتهای مدرک
پیوند استخوان هم مثل هر جراحی خطر دارد. مرور سیستماتیک ۱۴ کارآزمایی تصادفی در Int J Dent نشان میدهد:
- غشاهای قابل جذب امروزی نتیجهای مشابه غشاهای غیرقابل جذب میدهند و تهاجم جراحی را کم میکنند.
- توری تیتانیوم در نقصهای پیچیده استخوان بیشتری میسازد ولی عارضهٔ بیشتری هم دارد.
- انتخاب مادهٔ پیوندی روی نتیجه اثر دارد.
- نویسندگان یادآوری میکنند مطالعهها کوچک بودند، پیگیریشان کوتاه بود و بیماران دارای بیماری زمینهای را کنار گذاشته بودند، پس نتیجه را نباید بدون ملاحظه به همهٔ بیمارها تعمیم داد.
بیمارستان گای و سنتتوماس هم مینویسد ایمپلنت در استخوان پیوندی بیش از استخوان طبیعی در خطر شکست است و گاهی پیوند باید تکرار شود. خطرهای مربوط به شما را جراح باید پیش از عمل توضیح دهد. بعد از جراحی هم، مثل هر جراحی دهان، مراقب نشانههای عفونت و خونریزی باشید. نشانههای هشدار.
چه پرسشهایی بپرسید؟
- استخوان من از نظر ارتفاع و پهنا چقدر است و با چه عکسی سنجیده شده؟
- بدون پیوند هم میشود؟ اگر پیوند لازم است، کدام روش و کدام ماده؟
- پیوند همزمان با ایمپلنت انجام میشود یا باید صبر کنم؟
- عوارض و احتمال شکست در مورد من چیست؟
- بیماری یا داروی من، مثل داروی پوکی استخوان، روی برنامه اثر دارد؟ داروهایی که باید به جراح بگویید
منابع
- AAOMS (MyOMS): Preserving Bone for Dental Implants and Oral Health
- AAOMS (MyOMS): Sinus Augmentation, Preparing Sinuses for Dental Implants
- AAOMS (MyOMS): Are You a Candidate for Dental Implants?
- AAOMS (MyOMS): Dental Implant Surgery
- AAOMS (MyOMS): Healing Process for Dental Implants
- PubMed: Optimizing Alveolar Ridge Preservation and GBR, a systematic review of membranes, grafts and soft tissue strategies (Int J Dent)
- PubMed: Treatment Planning for the Edentulous Maxilla, Global Consensus for Clinical Guidelines (Int J Prosthodont)
- Guy's and St Thomas' NHS: Bone grafting for dental implants
- Canadian Cancer Society: Osteoradionecrosis
- PubMed (PMC): Clinical considerations for medication-related osteonecrosis of the jaw, a comprehensive literature review (Int J Implant Dent, 2021)