راهنمای بیمار

ویزیت اول برای چیست؟

بیشتر بیمارها با ارجاع دندانپزشک و گاهی با یک عکس در دست می‌آیند و دو پرسش دارند: مشکل چیست و چه باید کرد؟ ADA می‌نویسد تصمیم دربارهٔ برداشتن یک دندان عقل بعد از معاینه و عکس گرفته می‌شود و هر بیمار وضع خودش را دارد. پس ویزیت اول بیشتر به شنیدن، دیدن و سنجیدن می‌گذرد. جراح مشکل شما را می‌شنود، دهان و فک را معاینه می‌کند، عکس‌ها را می‌بیند و اگر لازم باشد تصویر تازه‌ای می‌خواهد. هیچ‌کدام از این‌ها به معنای قطعی بودن جراحی نیست.

چه چیزهایی را همراه بیاورید؟

• عکس‌های قبلی. MyOMS توصیه می‌کند عکس‌ها را پیش از ویزیت برای مطب جراح بفرستید. ADA هم می‌گوید عکس‌های قدیمی را معمولاً می‌شود از دندانپزشک قبلی گرفت و لازم نیست دوباره گرفته شوند. فایل یا لوح عکس را همراه ببرید و اگر فقط عکس موبایل دارید، آن را هم نشان بدهید.
• فهرست همهٔ داروها. MedlinePlus می‌خواهد فهرستی بیاورید که داروهای نسخه‌ای، بدون نسخه، گاه‌به‌گاه، ویتامین‌ها، مکمل‌ها و داروهای گیاهی را با مقدار و دفعات مصرف هر کدام داشته باشد. جعبهٔ دارو یا عکس برگهٔ نسخه هم کافی است. دلیلش را در داروهایی که باید پیش از جراحی به جراح بگویید می‌خوانید.
• سابقهٔ آلرژی. به دارو، لاتکس، چسب زخم، ید یا مواد ضدعفونی. MedlinePlus همهٔ این‌ها را می‌خواهد.
• سابقهٔ خون‌ریزی و لخته. هر مشکلی که در جراحی یا بی‌هوشی قبلی داشته‌اید، و اینکه خون‌ریزی یا لختهٔ خون گرفته‌اید یا نه.
• عادت‌ها. سیگار یا قلیان، الکل و مواد. جراح برای برنامه‌ریزی می‌پرسد، نه برای قضاوت. MyOMS می‌گوید سیگار ترمیم را کند می‌کند و خطر عارضه را بالا می‌برد.
• بیماری‌ها و عمل‌های قبلی. دیابت، بیماری قلبی یا ریوی، پوکی استخوان، سرطان و هر درمانی که برایش دارو می‌خورید یا تزریق می‌کنید. دریچهٔ مصنوعی قلب، سابقهٔ عفونت دریچهٔ قلب، پرتودرمانی سر و گردن و بارداری را هم حتماً بگویید.
• پرسش‌هایتان. MyOMS می‌گوید چیزی برای یادداشت و فهرست پرسش‌ها همراه ببرید.

چه کسی همراهتان باشد؟

اگر قرار است در همان روز یا بعد از آن جراحی شود، بهتر است همراهی داشته باشید که حرف‌های جراح را یادداشت کند و بعداً هم کنار شما بماند. برای جراحی با آرام‌بخش یا بی‌هوشی، MyOMS می‌گوید یک بزرگسال مورد اعتماد باید شما را ببرد، حین کار بماند و به خانه برساند.

چه پرسش‌هایی بنویسید؟

• مشکل من دقیقاً چیست و اگر چیزی نکنم چه می‌شود؟
• چه تصویری لازم است و چرا؟ (OPG و CBCT را اینجا بخوانید)
• چه گزینه‌هایی دارم و هر کدام چه عوارضی دارد؟
• بی‌حسی موضعی، آرام‌بخش یا بی‌هوشی؟ جراحی کجا انجام می‌شود؟
• چند روز استراحت لازم دارم و بعد از جراحی چه کسی پیگیری می‌کند؟
• اگر مشکلی پیش آمد، به چه کسی و با چه شماره‌ای زنگ بزنم؟ (نشانه‌های هشدار)

نکتهٔ آخر

اگر نشانه‌ای دارید که صبر نمی‌پذیرد، مثل تنگی نفس، ورم سریع کف دهان یا گردن یا خون‌ریزی شدیدی که با فشار بند نمی‌آید، منتظر ویزیت نمانید و به اورژانس (۱۱۵) زنگ بزنید. جزئیاتش در کی فوری تماس بگیرم؟ آمده است.

چرا آماده شدن مهم است؟

جراحی‌های کوچک دهان معمولاً کوتاه است و بیشتر بیمارها همان روز به خانه می‌روند. جراحی‌های بزرگ‌تر فک بستری می‌خواهند. در هر دو حالت، آنچه پیش از عمل انجام می‌دهید روی بی‌هوشی، خون‌ریزی و ترمیم اثر دارد. هر چیزی که در این صفحه آمده عمومی است. اگر جراح شما چیز دیگری گفته، دستور او مقدم است.

روزهای قبل از جراحی

• دربارهٔ داروها و مکمل‌ها خبر بدهید. MyOMS می‌گوید همهٔ داروها و مکمل‌ها را، حتی آن‌هایی که مهم نمی‌دانید، به جراح بگویید، چون ممکن است با داروی بی‌حسی یا داروهای بعد از عمل واکنش بدهند. MedlinePlus می‌نویسد گاهی جراح از چند روز یا حتی دو هفته پیش دربارهٔ بعضی داروها، مثل رقیق‌کننده‌های خون و مسکن‌های ضدالتهاب، دستور می‌دهد. خودتان دارویی را کم، زیاد یا قطع نکنید. تصمیم با جراح و پزشکی است که دارو را برایتان نوشته. جزئیات در داروهایی که باید پیش از جراحی به جراح بگویید است.
• هر بیماری تازه را اطلاع بدهید. MedlinePlus می‌گوید اگر در روزهای نزدیک عمل سرماخوردگی، تب، آنفلوآنزا یا بیماری دیگری گرفتید، فوراً به جراح بگویید. شاید عمل باید عقب بیفتد.
• بیماری‌های زمینه‌ای را کنترل کنید. مثلاً دیابت. MedlinePlus می‌گوید کنترل بهتر بیماری، خطر مشکل بعد از عمل را کم می‌کند. اگر انسولین می‌زنید، NHS تأکید می‌کند تیم درمان حتماً بداند.
• سیگار و الکل. MyOMS می‌گوید سیگار ترمیم را کند می‌کند و خطر عارضه را بالا می‌برد، و از جراح بپرسید از چه زمانی باید سیگار و الکل را کنار بگذارید. MedlinePlus هم همین را می‌گوید و ترک سیگار را توصیه می‌کند.
• کار دندان‌پزشکی دیگر. اگر کار دندان‌پزشکی دیگری دارید، زمانش را از جراح بپرسید.
• غذای نرم بخرید. ماست، سوپ، پوره و مانند آن برای روزهای اول. فهرست کامل در راهنمای خوراک.
• همراه و مرخصی. MyOMS می‌گوید برای کار یا دانشگاه وقت خالی در نظر بگیرید و یک بزرگسال مورد اعتماد را مشخص کنید که شما را ببرد، آنجا بماند و به خانه برگرداند. اگر بی‌هوشی یا آرام‌بخش می‌گیرید، MyOMS یادآوری می‌کند تا ۲۴ ساعت بعد یک نفر کنارتان باشد.

انواع بی‌حسی و بی‌هوشی

NHS سه حالت را نام می‌برد: بی‌حسی موضعی که با تزریق لثه را بی‌حس می‌کند، آرام‌بخش برای آرام‌تر شدن، و بی‌هوشی عمومی که طی آن خواب هستید. NHS می‌نویسد آرام‌بخش و بی‌هوشی بیشتر برای دندان‌های سخت‌تر یا بیمارهای نگران انتخاب می‌شود. نوع بی‌حسی را جراح با توجه به وضع شما پیشنهاد می‌دهد و از او بپرسید.

شب قبل و روز عمل

• ناشتایی. اگر آرام‌بخش داخل وریدی یا بی‌هوشی عمومی دارید، MyOMS می‌گوید دستور خوردن و آشامیدن را دقیقاً اجرا کنید. NHS تأکید می‌کند اگر گفته‌اند چیزی نخورید، حتی تنقلات سبک یا آب‌نبات هم ممنوع است و دربارهٔ آب باید از پزشک بپرسید. دلیلش خالی ماندن معده است تا خطر عارضهٔ بی‌هوشی کم شود.
• داروی آن روز. از جراح بپرسید کدام داروی همیشگی را آن روز بخورید. MedlinePlus هم همین را می‌خواهد.
• لباس. MyOMS لباس گشاد و راحت را پیشنهاد می‌کند و می‌گوید آرایش، جواهر و ناخن مصنوعی را کنار بگذارید.
• دهان. پیش از رفتن مسواک بزنید.
• مسکن یا داروی ضد اضطراب. اگر جراح پیش از عمل دارویی برایتان نوشته، زمان و روش مصرف را دقیقاً مطابق نسخه رعایت کنید.
• رانندگی. NHS می‌گوید بعد از بی‌هوشی عمومی تا ۴۸ ساعت و بعد از آرام‌بخش تزریقی تا ۲۴ ساعت رانندگی نکنید.

چه چیزی را همراه ببرید؟

فهرست داروها، عکس‌های دهان و فک، مدارک ارجاع، و نام و شمارهٔ کسی که کنار شما می‌ماند. اگر پیش‌تر سؤالی داشتید، همان یادداشت را بیاورید.

اگر شک دارید

پیش از روز عمل زنگ بزنید و بپرسید. بیشتر مطب‌ها ترجیح می‌دهند پرسش را از قبل بشنوند. اگر در شب قبل نشانهٔ فوری مثل تنگی نفس یا ورم سریع گردن پیدا کردید، به اورژانس (۱۱۵) زنگ بزنید. فهرست کامل نشانه‌ها در کی فوری تماس بگیرم؟ است.

نخست یک نکته

این صفحه راهنمای عمومی است و جای دستور جراح شما را نمی‌گیرد. جراحی‌ها فرق می‌کنند و اگر برگهٔ دستور شخصی گرفته‌اید، همان را اجرا کنید.

چند ساعت اول: لختهٔ خون را نگه دارید

بعد از کشیدن دندان یا جراحی، در محل زخم لخته‌ای از خون می‌بندد. NHS می‌نویسد این لخته در ترمیم نقش مهمی دارد. بیشتر توصیه‌های بعد از عمل برای این است که لخته سر جایش بماند.

• خون‌ریزی. کمی نشت خون در اولین شب طبیعی است. MyOMS می‌گوید گاز تمیز یا کیسهٔ چای نمدار را روی محل بگذارید و آرام گاز بگیرید. NHS می‌گوید دست‌کم ده دقیقه با پارچه یا پنبهٔ تمیز فشار بدهید و Cleveland Clinic پانزده دقیقه را یادآوری می‌کند. اگر با فشار مداوم بند نیامد، به جراح زنگ بزنید. اگر خون زیاد است یا احساس ضعف دارید، با ۱۱۵ تماس بگیرید.
• نی ممنوع. مکیدن شدید لخته را جابه‌جا می‌کند. MyOMS نی را کنار می‌گذارد و می‌گوید نوشیدنی را از لیوان یا بطری فشاری بخورید. ADA برای ۲۴ ساعت اول نی را ممنوع می‌داند و MyOMS در بحث حفرهٔ خشک ۲۴ تا ۴۸ ساعت را می‌گوید. اگر جراح مدت دیگری گفته، همان را رعایت کنید.
• سیگار و قلیان. NHS می‌گوید سیگار خطر عفونت را بالا می‌برد. Cleveland Clinic می‌نویسد دود و بخار رگ‌ها را تنگ می‌کند و خون‌رسانی به بافت در حال ترمیم را کم می‌کند. MyOMS می‌گوید دست‌کم چند روز سیگار را کامل کنار بگذارید.
• تف و شست‌وشوی شدید نکنید. MyOMS و Cleveland Clinic هر دو از تف کردن و غرغرهٔ تند پرهیز می‌دهند. زبان را هم به محل نزنید.

ورم، کبودی و درد

• ورم. طبیعی است. MyOMS کیسهٔ یخ یا کمپرس سرد روی گونه، نه روی زخم، را پیشنهاد می‌کند. Cleveland Clinic یخ را بیست دقیقه می‌گذارد و بیست دقیقه کنار می‌گذارد. NHS می‌گوید ناراحتی و پف‌کردگی تا دو هفته ممکن است باقی بماند، ولی بعد از یکی دو روز کم می‌شود. کبودی گونه، سفتی فک و درد هنگام جویدن یا قورت دادن هم ممکن است.
• درد. Cleveland Clinic می‌نویسد روز سوم معمولاً سخت‌ترین روز درد است. مسکن را فقط طبق دستور جراح مصرف کنید و دربارهٔ داروهای دیگر از او بپرسید. MyOMS می‌گوید جراح ممکن است مسکن بنویسد یا یک مسکن بدون نسخه پیشنهاد کند.
• لکهٔ سفید. Cleveland Clinic می‌گوید ناحیهٔ سفیدرنگ روی محل در حال ترمیم طبیعی است. ولی اگر درد رو به بیشتر شدن است یا فکر می‌کنید در حفره استخوان دیده می‌شود، به جراح خبر بدهید.

بهداشت دهان

• مسواک را ادامه دهید، اما نزدیک زخم خیلی ملایم باشید. MyOMS می‌گوید در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول مراقب لخته باشید. ADA می‌گوید دندان‌های کنار محل را تمیز نکنید.
• MyOMS شست‌وشوی ملایم با آب نمک گرم را چند بار در روز توصیه می‌کند و می‌گوید دست‌کم ۲۴ ساعت اول نه تند بشویید و نه نزدیک زخم مسواک بزنید. NHS هم شست‌وشوی ملایم را می‌گوید. دستور زمان دقیق را جراح شما می‌دهد، چون منابع در این‌باره کمی فرق دارند.
• اگر دهان‌شویهٔ دارویی برایتان نوشته‌اند، فقط همان را و طبق نسخه به کار ببرید.

فعالیت و رانندگی

MyOMS چند روز استراحت را توصیه می‌کند و از ورزش و کار سنگین پرهیز می‌دهد. Cleveland Clinic می‌گوید در ۴۸ تا ۷۲ ساعت اول از ورزش شدید و بلند کردن اجسام سنگین دوری کنید، چون ضربان بالا درد و خون‌ریزی را زیاد می‌کند. Cleveland Clinic می‌نویسد بیشتر مردم بعد از دو سه روز به کارهای روزمره برمی‌گردند. NHS می‌گوید بعد از بی‌هوشی عمومی تا ۴۸ ساعت رانندگی نکنید.

خوراک

روزهای اول غذای نرم بخورید و غذا و نوشیدنی داغ، تند و سفت را کنار بگذارید. الکل را هم کنار بگذارید، چون MyOMS می‌گوید اثر مسکن را کم می‌کند و ترمیم را کند می‌کند. فهرست کامل را در راهنمای خوراک بعد از جراحی ببینید.

چه چیزهایی را باید پیگیری کنید؟

• حفرهٔ خشک. اگر چند روز بعد درد شدیدی شروع شد که بدتر می‌شود، بوی بد یا مزهٔ بد دارد یا درد به گوش، شقیقه یا گردن می‌رود، MyOMS آن را نشانهٔ احتمالی حفرهٔ خشک می‌داند. زود به جراح زنگ بزنید. توضیح بیشتر در مقالهٔ حفرهٔ خشک چیست؟.
• عفونت. MyOMS تب، درد رو‌به‌افزایش، ورم یا قرمزی پیشرونده، چرک یا مزهٔ بد ماندگار را نام می‌برد. Cleveland Clinic تب از ۳۸ درجه به بالا، ترشح چرکی و دردی که مسکن آرامش نمی‌کند را فهرست کرده است.
• بی‌حسی لب، چانه یا زبان. MyOMS می‌گوید معمولاً موقت است و ماندگاری‌اش کم‌تر پیش می‌آید. NHS می‌گوید این حالت معمولاً بهتر می‌شود و ممکن است چند هفته یا چند ماه طول بکشد. اگر روز بعد از جراحی هنوز بی‌حس بودید، به جراح خبر بدهید. بعد از ایمپلنت در فک پایین همان روز خبر بدهید.
• دندان‌های بالا. اگر ترشح از بینی یا درد سینوس پیدا کردید، به جراح بگویید. MyOMS می‌گوید ریشهٔ دندان‌های بالایی گاهی به سینوس نزدیک است.
• جلسهٔ پیگیری. MyOMS می‌گوید همهٔ وقت‌های پیگیری را بروید تا جراح روند ترمیم را ببیند.

برای نشانه‌هایی که صبر نمی‌پذیرد، مثل تنگی نفس، ناتوانی در بلعیدن یا ورم سریع کف دهان و گردن، فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید. فهرست کامل در کی فوری تماس بگیرم؟ است.

چرا خوراک مهم است؟

بعد از جراحی، لختهٔ خون روی زخم باید دست‌نخورده بماند و بخیه‌ها فشار نبینند. غذای سفت یا ریزدانه همین دو را به خطر می‌اندازد. MyOMS می‌گوید ترمیم کامل چند هفته طول می‌کشد و در چند روز اول غذای نرم یا مایع مناسب است. از آن‌جا که هر جراحی فرق دارد، اگر برگهٔ غذایی از جراح گرفته‌اید، همان مقدم است.

چند روز اول

MyOMS غذاهایی را پیشنهاد می‌کند که جویدن کمی لازم دارند:

• ماست، پوره سیب، سوپ با آبگوشت، بستنی
• پوره یا غذای سفتی که در شیر یا آبگوشت نرم شده باشد
• اسموتی، به شرط نی نزدن (در لیوان بخورید یا با قاشق)

NHS و Cleveland Clinic هم غذای نرم را توصیه می‌کنند. Cleveland Clinic برنج، ماکارونی، تخم‌مرغ و ماست را مثال می‌زند. NHS می‌گوید تا وقتی جویدن راحت نشده، نرم یا مایع بخورید.

چند روز بعد

وقتی راحت‌تر شدید، MyOMS اضافه کردن این‌ها را می‌گوید: جو دوسر، پوره سیب‌زمینی، تخم‌مرغ هم‌زده، ماکارونی نرم، گوشت یا ماهی خرد‌شده. نزدیک زخم نجوید و از سمت دیگر دهان کمک بگیرید. غذای معمولی را آهسته و با راحتی خودتان برگردانید.

چه چیزهایی را کنار بگذارید؟

MyOMS فهرست دقیقی دارد:

• میوه‌های ترش مثل پرتقال و گوجه‌فرنگی
• نوشیدنی گازدار، از جمله نوشابه و آب‌معدنی گازدار
• دانه‌های ریز، آجیل و ذرت بوداده
• آب‌نبات‌های چسبنده
• غذای تند
• نوشیدنی داغ

NHS هم غذای سفت و ترد را، و دانه‌های ریزی را که ممکن است در زخم گیر کنند، کنار می‌گذارد و می‌گوید الکل و نوشیدنی خیلی داغ می‌تواند خون‌ریزی را زیاد کند یا بسوزاند. MyOMS الکل را هم به‌دلیل کاهش اثر مسکن و کند شدن ترمیم کنار می‌گذارد.

نی نه

نی نزنید. مکیدن لخته را جابه‌جا می‌کند و می‌تواند به حفرهٔ خشک برسد. MyOMS می‌گوید ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول مراقب باشید، ADA برای ۲۴ ساعت اول و Cleveland Clinic به‌طور کلی به نی هشدار می‌دهند. حفرهٔ خشک چیست؟

آب و مایعات

مایعات فراوان بنوشید، اما از لیوان یا بطری فشاری.

اگر غذا لای زخم رفت

MyOMS می‌گوید با آب نمک گرم آرام بشویید و دهان‌شویهٔ بازاری نزنید. در ۲۴ ساعت اول تند نشویید و با خلال یا انگشت سراغ زخم نروید. اگر با این کار بیرون نیامد، به جراح زنگ بزنید.

ایمپلنت و بعد از جراحی‌های دیگر

MyOMS در مرحلهٔ ترمیم ایمپلنت هم غذای نرم در روزهای اول را توصیه می‌کند تا فشار به محل کم شود. جراح غذای مناسب را شخصی‌تر می‌گوید.

مراقب چه نشانه‌هایی باشید؟

اگر نمی‌توانید مایعات بخورید یا بنوشید، یا درد و ورم بدتر می‌شود، به جراح بگویید. نشانه‌های فوری مثل تنگی نفس یا ناتوانی در بلعیدن در کی فوری تماس بگیرم؟ آمده است و در آن موارد با ۱۱۵ تماس بگیرید.

چرا پیش از جراحی عکس می‌گیرند؟

معاینهٔ چشمی فقط سطح دهان را نشان می‌دهد. ریشهٔ دندان، استخوان، عصب و سینوس زیر لثه‌اند. MyOMS می‌گوید عکس‌های معمول معاینهٔ دندانپزشکی اغلب برای سنجیدن دندان نهفته کافی نیست و عکس پیشرفته‌تر به جراح کمک می‌کند وضعیت دندان، فضای موجود، کیست یا عفونت و نزدیکی به عصب را بسنجد و روش جراحی را متناسب با همان بیمار برنامه‌ریزی کند.

عکس پانورامیک (OPG)

MedlinePlus می‌نویسد در این عکس دستگاه دور سر می‌چرخد و همهٔ دندان‌ها و فک‌ها را در یک تصویر دوبعدی می‌گیرد. برای چه کارهایی به کار می‌آید؟

• دیدن دندان‌های عقل نهفته
• برنامه‌ریزی اولیهٔ کاشت ایمپلنت
• پیدا کردن مشکل‌های فک

MyOMS می‌گوید این عکس تعداد، موقعیت، زاویه و مرحلهٔ رویش دندان را نشان می‌دهد و برای ارزیابی اولیه و برنامه‌ریزی مفید است، اما جزئیاتش از سی‌تی مخروطی کم‌تر است. MedlinePlus هم می‌گوید این عکس راه مناسبی برای پیدا کردن پوسیدگی نیست، مگر پوسیدگی خیلی پیشرفته باشد.

سی‌تی مخروطی (CBCT)

در این روش، MyOMS می‌گوید دستگاه دور سر می‌چرخد و تصویر سه‌بعدی از دندان‌ها، فک‌ها و اطراف را می‌سازد. این تصویر عصب‌ها، سینوس‌ها و دندان‌های همسایه را با جزئیات بالا نشان می‌دهد. MedlinePlus می‌گوید CBCT ممکن است پیش از جراحی‌هایی مثل کاشت چند ایمپلنت به کار رود. MyOMS می‌افزاید که با نرم‌افزار می‌شود اندازه‌گیری دقیق و برنامه‌ریزی مجازی هم انجام داد. اجماع جهانی دربارهٔ درمان فک بالای بی‌دندان هم CBCT را از ابزارهای قطعی کردن تعداد ایمپلنت‌ها می‌داند.

CBCT برای همه لازم نیست. اینکه کدام عکس برای شما لازم است را جراح بعد از معاینه و دیدن عکس‌های قبلی تعیین می‌کند.

مقایسه در یک نگاه

ویژگی	پانورامیک (OPG)	سی‌تی مخروطی (CBCT)
نوع تصویر	دوبعدی	سه‌بعدی
نمای کلی دندان و فک	بله	بله
میزان جزئیات	کم‌تر	بیشتر
کاربرد رایج	ارزیابی اولیه، دندان نهفته	برنامه‌ریزی جراحی و ایمپلنت
پرتو	کمتر	معمولاً بیشتر

پرتو چقدر است؟

MedlinePlus می‌نویسد پرتو عکس‌های دندان «بسیار کم» است، با این حال پرتوگیری غیرضروری را باید پرهیز کرد. FDA می‌گوید پرتوی CBCT از سی‌تی معمولی کمتر، ولی معمولاً از عکس‌های معمول دندانپزشکی بیشتر است. برای همین این عکس فقط وقتی گرفته می‌شود که برای تشخیص یا درمان لازم باشد، و دربارهٔ کودکان باید بیشتر دقت کرد. ADA هم می‌گوید پرتوی دریافتی از گذشته بسیار کم‌تر شده و باز هم توصیه می‌کند عکس را فقط وقتی بگیرند که اطلاعات تشخیصی لازم بدهد. به همین دلیل لازم نیست در هر ویزیت عکس بگیرید. MyOMS می‌گوید تصویر دیجیتال به‌دلیل پرتوی کم‌تر بر فیلم ارجح است. اگر باردار هستید یا احتمال می‌دهید باشید، پیش از عکس حتماً بگویید. MedlinePlus می‌گوید در بارداری جز در صورت لزوم عکس نگیرند.

چه چیزی همراه ببرید؟

• هر عکس قبلی را، چه لوح باشد چه فایل. ADA می‌گوید عکس‌های قبلی را اغلب می‌شود از دندانپزشک قبلی گرفت و دوباره نگرفت.
• فهرست داروها و بیماری‌ها.

روز عکس چه کنید؟

MedlinePlus می‌گوید آمادگی ویژه‌ای لازم نیست. اشیای فلزی را در ناحیهٔ عکس بیرون بیاورید. ADA می‌گوید پیش‌بند سربی دیگر برای همهٔ بیمارها ضروری نیست، ولی بعضی مراکز به‌خاطر مقررات محلی هنوز به کار می‌برند.

پرسش‌هایی که بپرسید

• برای مشکل من پانورامیک کافی است یا CBCT هم لازم است؟
• عکس را در مطب می‌گیرند یا باید به مرکز تصویربرداری بروم؟
• نسخهٔ عکس را برای دندانپزشک و ارجاع‌دهنده می‌دهید؟
• اگر عکس دیگری هم دارم، لازم است دوباره بگیرم؟

راهنمای ویزیت اول نشان می‌دهد چه چیزهای دیگری همراه ببرید.

اول بخوانید

بیشتر جراحی‌های دهان بدون مشکل جدی ترمیم می‌شوند. ورم، کبودی و کمی درد معمولاً طبیعی‌اند. اما چند نشانه هست که نباید برایشان منتظر ماند. این صفحه آن‌ها را در سه سطح می‌گوید. اگر مطمئن نیستید، زنگ بزنید. تماس بی‌مورد ضرری ندارد، ولی دیر خبر دادن ممکن است گران تمام شود.

اورژانس در ایران ۱۱۵ است.

سطح اول: همین حالا با ۱۱۵ تماس بگیرید

سختی تنفس، بلع یا حرف زدن

اگر نفس کشیدن، حرف زدن یا قورت دادن بزاق سخت شده، یا آب دهانتان بی‌اختیار می‌ریزد، همین حالا زنگ بزنید. MedlinePlus سختی تنفس در این شرایط را اورژانس پزشکی می‌داند و می‌گوید باید فوراً به اورژانس بروید یا شمارهٔ اورژانس را بگیرید.

ورم کف دهان، زیر زبان، گردن یا اطراف چشم

عفونت کف دهان زیر زبان گاهی بعد از آبسهٔ ریشهٔ دندان یا آسیب دهان پیش می‌آید. MedlinePlus می‌نویسد ورمش می‌تواند به‌سرعت راه هوا را ببندد یا بلع بزاق را دشوار کند. نشانه‌هایی که این منبع می‌شمارد:

• ورم زبان یا بیرون زدن زبان
• سختی بلع و ریزش آب دهان
• صدایی خفه، مثل اینکه چیزی داغ در دهان داشته باشید
• تب، درد، ورم و قرمزی گردن

در این حالت منتظر نمانید ورم خودبه‌خود بخوابد. MedlinePlus مسدود شدن راه هوا را جدی‌ترین خطر می‌داند.

NHS هم برای آبسهٔ دندان این‌ها را دلیل تماس با اورژانس می‌داند: ورم زیاد داخل دهان، ورم یا درد چشم، مشکل ناگهانی بینایی و سخت باز شدن دهان. سفتی فک تا چند روز بعد از کشیدن دندان عقل طبیعی است. باز نشدن دهان وقتی هشدار است که با ورم رو به گسترش یا تب همراه باشد.

خون‌ریزی شدیدی که بند نمی‌آید

کمی نشت خون در شب اول طبیعی است. NHS می‌گوید دست‌کم ده دقیقه با پارچه یا پنبهٔ تمیز محکم فشار بدهید و اگر خون‌ریزی بند نیامد، فوراً کمک بگیرید. اگر بعد از فشار مداوم هنوز خون زیادی می‌آید، دهانتان مدام پر از خون می‌شود یا احساس ضعف و سرگیجه دارید، با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس بروید. اگر رقیق‌کنندهٔ خون می‌خورید، این را به آن‌ها بگویید و دارو را خودتان قطع نکنید.

واکنش شدید حساسیتی

اگر بعد از خوردن یا تزریق دارو گلو یا زبان ورم کرد، نفس کشیدن سخت شد، خس‌خس پیدا کردید یا احساس ضعف و گیجی دارید، ممکن است واکنش شدید حساسیتی باشد. NHS می‌گوید فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

ضربه به صورت، فک یا سر

بعد از ضربه به صورت یا سر، با ۱۱۵ تماس بگیرید اگر یکی از این‌ها پیش آمد:

• دوبینی یا هر مشکل بینایی. MedlinePlus دوبینی و تغییر بینایی یا حرکت چشم را نشانهٔ آسیب جدی می‌داند و NHS مشکل بینایی را در فهرست تماس فوری آورده است.
• بی‌هوشی، حتی کوتاه، نتوانستن بیدار ماندن یا تشنج.
• گیجی، خواب‌آلودگی شدید یا تغییر رفتار. MedlinePlus و NHS هر دو این‌ها را فوری می‌دانند.
• استفراغ مکرر، یا تهوع و سرگیجه. MedlinePlus می‌گوید اگر مصدوم بیش از یک بار استفراغ کرد، فوراً کمک پزشکی بگیرید. AAOMS هم برای آسیب صورت، تهوع و سرگیجه را دلیل تماس با اورژانس می‌داند.
• سردرد شدید یا بدترشونده، یا سفتی گردن. MedlinePlus سردرد شدید و سفتی گردن را در همین فهرست می‌آورد.
• بی‌حسی یا ضعف تازه در صورت یا اندام، یا اشکال در راه رفتن، تعادل یا حرف زدن.
• مایع شفاف از بینی یا گوش، یا خون از گوش.
• تنگی نفس یا خون‌ریزی زیاد. MedlinePlus دربارهٔ شکستگی یا جابه‌جایی فک این دو را موجب تماس با اورژانس می‌داند.
• ضربهٔ پرسرعت یا سقوط. NHS ضربهٔ سر در تصادف و سقوط از ارتفاع بیش از یک متر یا پنج پله را هم در فهرست تماس فوری می‌آورد.

اگر احتمال آسیب گردن هست، مصدوم را خودتان جابه‌جا نکنید.

چند نکتهٔ دیگر:

• مصرف رقیق‌کنندهٔ خون. NHS می‌گوید کسی که بعد از ضربهٔ سر رقیق‌کننده می‌خورد باید فوراً مشورت بگیرد. حتی اگر حالتان خوب است، همان موقع به اورژانس بیمارستان بروید یا با ۱۱۵ مشورت کنید.
• فک شکسته یا جابه‌جا شده. MedlinePlus می‌گوید چنین کسی فوراً به مراقبت پزشکی نیاز دارد. نشانه‌ها: بسته نشدن دهان، نخوردن دندان‌ها به هم، بی‌حسی لب پایین یا ورم و کبودی بعد از ضربه. فک را آرام با دست نگه دارید، به اورژانس بروید و خودتان آن را جا نیندازید. اگر باند زیر چانه می‌بندید، باید برای حالت استفراغ سریع باز شود.
• دندان دائمی که بیرون افتاده. اگر خطر دیگری در کار نیست، فوری به دندانپزشک بروید. هرچه زودتر برسید بهتر است. دندان را از تاج بگیرید و ریشه را دست نزنید و نسابید. اگر می‌شود، آن را سر جایش بگذارید و روی گاز تمیز آرام گاز بگیرید. اگر نشد، در شیر یا بزاق نگه دارید. دندان شیری را سر جایش نگذارید، ولی کودک را فوری به دندانپزشک ببرید.

بعد از ضربهٔ سر خودتان رانندگی نکنید. NHS می‌گوید یک بزرگسال باید دست‌کم ۲۴ ساعت اول کنار شما بماند.

سطح دوم: همان روز با جراح تماس بگیرید

اگر نشانه‌های بالا را ندارید ولی یکی از این‌ها را دارید، همان روز به جراح زنگ بزنید. اگر به او دسترسی ندارید، به اورژانس بیمارستان بروید.

• تب با ورم یا قرمزی که بیشتر می‌شود. MyOMS تب، ورم یا قرمزی پیشرونده، چرک و مزهٔ بد ماندگار را نشانهٔ عفونت می‌داند و می‌گوید فوراً خبر دهید. NHS هم درد همراه با مزهٔ بد دهان، تب یا احساس بیماری را می‌گوید. Cleveland Clinic به تب ۳۸ درجه یا بالاتر و ترشح چرکی اشاره می‌کند. اگر این ورم به زیر فک، گردن یا چشم رسید یا باز کردن دهان سخت شد، سطح اول را ببینید.
• ورمی که بدتر می‌شود یا بیش از چند روز می‌ماند. MyOMS همین را در فهرست تماس با جراح آورده است.
• درد شدید و رو‌به‌افزایش. NHS درد و ورم شدیدی را که با مسکن آرام نمی‌شود، دلیل مراجعه می‌داند. MyOMS درد شدید یا ماندگار را به‌ویژه وقتی شبیه حفرهٔ خشک است نام می‌برد. حفرهٔ خشک چیست؟
• خون‌ریزی تازه که با فشار کم می‌شود ولی دوباره برمی‌گردد.
• بی‌حسی بعد از ایمپلنت در فک پایین. اگر بعد از تمام شدن اثر بی‌حسی، لب یا چانه هنوز بی‌حس است یا درد تازه دارید، همان روز زنگ بزنید. چند گزارش موردی می‌گوید رسیدگی در ۳۶ ساعت اول به برگشت حس کمک کرده است.
• ترشح یا درد سینوس بعد از جراحی دندان‌های بالا. MyOMS آن را در فهرست تماس با جراح می‌آورد.

سطح سوم: در همین چند روز خبر بدهید

• بی‌حسی ماندگار در لب، چانه یا زبان. اگر روز بعد از جراحی هنوز بی‌حس هستید، به جراح بگویید و به وقت ویزیت بعدی موکولش نکنید. MyOMS می‌گوید آسیب عصب بیشتر موقت است و به‌ندرت دائمی می‌شود. NHS می‌گوید معمولاً بهتر می‌شود ولی ممکن است چند هفته یا چند ماه طول بکشد.
• هر چیز دیگری که نگرانتان می‌کند. MyOMS می‌گوید هر نشانهٔ دیگری که نگرانتان کرده را هم بگویید.

هنگام تماس چه بگویید؟

• چه جراحی یا ضربه‌ای و چند روز پیش
• چه نشانه‌ای، از کی، و بدتر می‌شود یا نه
• تب دارید یا نه
• چه داروهایی مصرف می‌کنید، به‌ویژه رقیق‌کنندهٔ خون
• کجا هستید و چه کسی کنار شماست

این فهرست عمومی است و همهٔ حالت‌ها را نمی‌پوشاند. اگر حالتان نگران‌کننده است و در این فهرست نیست، باز هم با جراح یا اورژانس مشورت کنید.