مفصل فک و درد صورت

مفصل فک چگونه کار می‌کند؟

فک پایین در دو طرف صورت، جلوی گوش، با یک مفصل به جمجمه وصل است. اختلال‌های مفصل گیجگاهی‌فکی (تی‌ام‌دی) گروهی از بیش از سی بیماری است که به گفتهٔ مؤسسهٔ ملی پژوهش‌های دندان و صورت آمریکا مفصل و ماهیچه‌های جونده را درگیر می‌کنند. این مؤسسه آن‌ها را به سه دسته می‌کند: مشکل خود مفصل (از جمله دیسک)، مشکل ماهیچه‌ها، و سردرد همراه با این اختلال. برآورد می‌کند حدود ۵ درصد بزرگسالان آمریکا درگیرند و در زنان، به‌ویژه ۳۵ تا ۴۴ ساله‌ها، تقریباً دو برابر است.

نشانه‌ها

• درد ماهیچهٔ جونده یا مفصل، که شایع‌ترین نشانه است و گاهی به صورت و گردن می‌رود،
• سفتی یا محدود شدن حرکت فک، یا قفل شدن آن،
• کلیک، تق‌تق یا سایش دردناک هنگام باز و بسته کردن دهان،
• گاهی وزوز گوش، کم‌شنوایی یا سرگیجه،
• حس تغییر در جور شدن دندان‌های بالا و پایین،
• سردرد اطراف شقیقه و بدخوابی (سرویس سلامت بریتانیا).

صدایی که با درد همراه نیست معمولاً طبیعی است. مؤسسهٔ ملی پژوهش‌های دندان و صورت آمریکا می‌نویسد کلیک یا تق‌تقی که درد ندارد شایع است و نشانهٔ بیماری حساب نمی‌شود.

علت چیست؟

در بیشتر موارد علت دقیق معلوم نیست. گاهی آسیب مفصل باعث می‌شود. سرویس سلامت بریتانیا دندان‌قروچه، ساییدگی مفصل، ضربه به سر و صورت و استرس را نام می‌برد. مؤسسهٔ ملی پژوهش‌های دندان و صورت آمریکا می‌گوید ترکیبی از عامل‌های ژنتیکی، استرس و نحوهٔ درک درد در شروع و ماندگاری آن نقش دارند و شواهد، باور «بایت بد یا ارتودنسی علت است» را تأیید نمی‌کند.

بررسی و تشخیص

آزمایش یا آزمونی که همه آن را بپذیرند وجود ندارد. پزشک یا دندانپزشک معمولاً از شما می‌پرسد درد کجاست، کی شروع شد و چه چیزی آن را بدتر می‌کند. سر و صورت و فک را لمس می‌کند، به صدای مفصل گوش می‌دهد و باز شدن دهان را می‌سنجد. گاهی عکس رادیوگرافی، ام‌آرآی یا سی‌تی لازم می‌شود. بخشی از کار این است که علت‌های دیگر درد فک و صورت کنار گذاشته شود. راهنمای عکس‌های فک این عکس‌ها را توضیح می‌دهد.

درمان: اول ساده‌ترین‌ها

هر سه منبع می‌گویند با درمان محافظه‌کارانه شروع کنید، چون بیشتر مشکل‌ها موقتی‌اند.

مراقبت خانگی. غذای نرم بخورید. کمپرس سرد یا گرم، هر کدام که راحت‌تر است، و ماساژ ملایم ماهیچه‌های دردناک را امتحان کنید. از آدامس، جویدن خودکار، گاز زدن با دندان‌های جلو، خمیازهٔ بسیار گشاد و جویدن ناخن پرهیز کنید و جز هنگام غذا دندان‌ها را از هم جدا نگه دارید. تمرین‌های آرام‌سازی برای استرس هم توصیه می‌شود. سرویس سلامت بریتانیا و مؤسسهٔ ملی پژوهش‌های دندان و صورت آمریکا مسکن‌های بدون نسخه را هم نام می‌برند، ولی این را با پزشک یا داروساز خودتان هماهنگ کنید.

اگر بهتر نشد. فیزیوتراپی با ماساژ و تمرین فک، درمان‌های رفتاری مثل کاهش عادت‌های فکی و درمان شناختی‌رفتاری و بازخورد زیستی، و گاهی دارو با نسخهٔ پزشک. دربارهٔ دارو شواهد محدود است و بعضی عارضهٔ جدی یا خطر وابستگی دارند، پس نباید خودسرانه مصرف شوند. نایت‌گارد یا اسپلینت از دندان‌ها محافظت می‌کند، ولی شواهد برای کم کردن درد محدود است. طب سوزنی و تحریک الکتریکی پوست هم شواهد محدودی دارند.

درمان‌های دائمی. مؤسسهٔ ملی پژوهش‌های دندان و صورت آمریکا توصیه می‌کند از درمان‌هایی که برای همیشه مفصل یا دندان را عوض می‌کنند پرهیز شود، مگر وقتی راه دیگری نمانده است. دربارهٔ تغییر بایت (تاج، سابیدن دندان یا ارتودنسی) می‌گوید شواهد کافی نیست و ممکن است بدتر شود. دربارهٔ تزریق بوتاکس هم، که در آمریکا برای این مشکل مجوز ندارد، شواهد ناهمسان است.

جراحی کجا قرار می‌گیرد؟

مؤسسهٔ ملی پژوهش‌های دندان و صورت آمریکا روش‌های مداخله‌ای را از ملایم به سخت می‌چیند: شست‌وشوی مفصل (آرتروسنتز) و آرتروسکوپی که با دوربین مفصل را می‌بیند و گاهی چسبندگی را برمی‌دارد، و سپس جراحی باز. دربارهٔ جراحی باز می‌نویسد تغییرها دائمی‌اند و مطالعهٔ بلندمدت دربارهٔ ایمنی آن نیست، پس فقط برای آسیب مفصلی که راه دیگری ندارد یا علائم شدید و پایدار که با روش‌های دیگر خوب نشده‌اند در نظر گرفته می‌شود. بعضی ایمپلنت‌های مفصل قدیمی عارضهٔ جدی داشته‌اند و اثر بلندمدت ایمپلنت‌های فعلی هنوز در دست مطالعه است.

سفارش مؤسسه روشن است: شتاب نکنید، دلیل پیشنهاد، جایگزین‌ها، سود و خطر را بپرسید و نظر دوم بگیرید، مثلاً از متخصص درد دهان و صورت یا جراحی که با این اختلال‌ها تجربه دارد.

بعضی ناهماهنگی‌های فک هم با درد مزمن فک یا مفصل همراه‌اند و در فهرست نشانه‌های جراحی اصلاحی فک می‌آیند. اگر چنین نگرانی دارید، ناهماهنگی فک‌ها و جراحی ارتوگناتیک را بخوانید.

کی فوری اقدام کنید؟

سرویس سلامت بریتانیا می‌گوید در این حالت‌ها زود، همان روز، به پزشک مراجعه کنید یا با مرکز مشاورهٔ سلامت تماس بگیرید:

• نمی‌توانید بخورید یا بیاشامید،
• دهانتان قفل شده یا کامل باز نمی‌شود،
• درد دور فک یا گوش یا کنار سر دارید، یا سردردهای مکرر و شدید،
• روی کنار جمجمه یا پوست سر درد لمسی دارید،
• مشکل بینایی مثل دوبینی یا از دست رفتن بینایی یک یا دو چشم دارید.

این‌ها ممکن است نشانهٔ مشکل جدی باشند که درمان فوری می‌خواهد. درد فک هنگام غذا خوردن یا حرف زدن با درد شقیقه و حساسیت پوست سر ممکن است از التهاب شریان گیجگاهی باشد. سرویس سلامت بریتانیا می‌گوید این بیماری اگر زود درمان نشود می‌تواند به سکته یا کوری برسد و مشکل بینایی همراه آن ویزیت همان روز چشم‌پزشک می‌خواهد. اگر بینایی ناگهان کم شد، معطل نکنید و به اورژانس بیمارستان بروید.

در این حالت‌ها با ۱۱۵ تماس بگیرید و فهرست نشانه‌های فوری را ببینید:

• درد یا فشار قفسهٔ سینه که به فک، گردن یا بازو می‌رود،
• دهانی که باز مانده و بسته نمی‌شود،
• بعد از ضربه به صورت، فک نمی‌بندد، بایت عوض شده یا دوبینی یا استفراغ دارید،
• نفس کشیدن یا بلعیدن دشوار شده است.

این صفحه برای آشنایی است و جای معاینه را نمی‌گیرد.